🔹 Wprowadzenie
Co do zasady, niedziele i święta są dniami wolnymi od pracy – tak stanowi Kodeks pracy. Istnieją jednak wyjątki, w których praca w te dni jest dopuszczalna. Pracodawcy muszą jednak przestrzegać ścisłych zasad: zapewnić dzień wolny w zamian lub wypłacić odpowiedni dodatek.
🔸 1. Podstawa prawna
- Kodeks pracy, art. 151⁹ i art. 151¹⁰
- Ustawa z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy
- Orzecznictwo Sądu Najwyższego i stanowiska PIP
🔸 2. Kiedy praca w niedziele i święta jest dozwolona?
Zgodnie z art. 151⁹ §1 Kodeksu pracy, pracę w niedziele i święta można wykonywać tylko w przypadkach określonych przez ustawę.
✅ Dopuszczalne przypadki:
- Praca zmianowa (np. produkcja, ochrona)
- Zakłócenia ciągłości pracy (awarie, działania ratownicze)
- Transport i komunikacja
- Gastronomia, hotele
- Handel internetowy i inne usługi zdalne
- Służba zdrowia i pomoc społeczna
- Rolnictwo, hodowla
- Praca konieczna z racji szczególnych potrzeb pracodawcy (po uzasadnieniu)
📌 Praca w święta w handlu stacjonarnym (np. sklepy) jest zabroniona z wyjątkami (np. apteki, stacje paliw, piekarnie, kwiaciarnie).
🔸 3. Święta wolne od pracy w Polsce (dni ustawowo wolne)\
- 1 stycznia - Nowy Rok
- 6 stycznia - Święto Trzech Króli
- Wielkanoc - Niedziela i poniedziałek
- 1 maja - Święto Pracy
- 3 maja - Święto Konstytucji 3 Maja
- Boże Ciało - Ruchome (czwartek)
- 15 sierpnia - Wniebowzięcie NMP
- 1 listopada - Wszystkich Świętych
- 11 listopada - Święto Niepodległości
- 25–26 grudnia - Boże Narodzenie
📌 Niedziele niehandlowe wynikają z odrębnej ustawy (dot. ograniczenia handlu), ale nie są to formalnie „święta”.
🔸 4. Obowiązki pracodawcy
🔄 Dzień wolny w zamian:
- Za pracę w niedzielę – inny dzień wolny w ciągu 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po niedzieli,
- Za pracę w święto przypadające w dzień roboczy – inny dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego.
📌 Jeśli nie można udzielić dnia wolnego – przysługuje dodatek 100% do wynagrodzenia (art. 151¹¹ KP).
🔸 5. Wynagrodzenie za pracę w niedzielę lub święto
- Dzień wolny - Zasadniczo zawsze – to podstawowa forma rekompensaty
- Dodatek 100% do wynagrodzenia - Gdy nie można udzielić dnia wolnego
- Dodatkowa zapłata za nadgodziny - Gdy przekroczona norma dobowo-tygodniowa
🔸 6. Praca w niedzielę w systemie ciągłym
W niektórych branżach (np. ochrona, elektrociepłownie, szpitale) obowiązuje system pracy ciągłej. Wtedy:
- możliwa jest praca w święta i niedziele,
- ale nadal obowiązuje zasada rekompensaty dniem wolnym lub dodatkiem.
🔸 7. Praca w niedziele i święta a prawo do odpoczynku
Pracownikowi przysługuje:
- nieprzerwany odpoczynek dobowy – min. 11 godzin,
- nieprzerwany odpoczynek tygodniowy – min. 35 godzin (art. 133 KP).
W razie pracy w niedzielę, odpoczynek tygodniowy może zostać przesunięty.
🔸 8. Dokumentacja i planowanie
- Obowiązek planowania pracy w niedziele i święta wynika z harmonogramu lub grafiku,
- W ewidencji czasu pracy należy wykazać:
- liczbę godzin pracy w tych dniach,
- udzielony dzień wolny lub wypłatę dodatku.
📚 Podstawa prawna
- Kodeks pracy, art. 129–151¹³
- Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy
- Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta
✏️ Podsumowanie
- Praca w niedzielę - Dozwolona tylko w określonych przypadkach (art. 151⁹ KP)
- Dzień wolny w zamian - Obowiązkowy, jeśli praca miała miejsce w niedzielę/święto
- Dodatek 100% - Gdy brak możliwości udzielenia dnia wolnego
- Zakaz handlu w święta-| Obowiązuje, z wyjątkami (apteki, stacje, piekarnie)
- Planowanie i ewidencja - Wymagane zgodnie z regulaminem pracy i grafikami