🔹 Wprowadzenie

 Pracodawca ma prawny obowiązek przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. Ochrona dotyczy zarówno treści umowy, jak i codziennych relacji w miejscu pracy. Zaniedbanie tych obowiązków może skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą, kontrolą PIP, a nawet procesem sądowym.
 

🔸 1. Podstawa prawna

• Kodeks pracy:
  • art. 11³–11⁵ (zasada równego traktowania),
  • art. 18³a–18³e (zakaz dyskryminacji),
  • art. 94³ (definicja mobbingu),
• Konstytucja RP – art. 32 i 33 (zakaz dyskryminacji),
• Karta Praw Podstawowych UE,
• Kodeks cywilny – podstawy odszkodowawcze.

🔸 2. Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu 

✅ Co to jest dyskryminacja?

To nieuzasadnione, nierówne traktowanie pracowników ze względu na określone cechy osobiste. Dyskryminacja może mieć formę:

PrzykładBezpośrednia - Niższe wynagrodzenie tylko dlatego, że ktoś jest kobietą
Pośrednia - Pozornie neutralne kryterium działa na niekorzyść konkretnej grupy (np. zakaz pracy zdalnej tylko dla matek)
Molestowanie - Zachowania naruszające godność (np. obraźliwe komentarze)
Dyskryminacja systemowa - Nierówność w polityce awansów, szkoleń, benefitów

⚖️ Kryteria chronione (art. 18³a § 1 KP):

• płeć, wiek, niepełnosprawność, rasa, religia, narodowość,
• przekonania polityczne, przynależność związkowa, orientacja seksualna,
• zatrudnienie na czas określony/nieokreślony, wymiar etatu.

📌 Zakaz dyskryminacji obowiązuje na każdym etapie zatrudnienia: rekrutacja, wynagrodzenie, dostęp do awansu, rozwiązanie umowy.
 

🔸 3. Mobbing – definicja i warunki (art. 94³ KP)

✅ Co to jest mobbing?

Mobbing to działania lub zachowania dotyczące pracownika, polegające na:

• uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu,
• wywołujące zaniżoną ocenę przydatności zawodowej,
• powodujące lub mające na celu poniżenie, ośmieszenie, izolację,
• prowadzące do zaniżonej samooceny lub depresji.

📌 Mobbing może być stosowany zarówno przez przełożonych, jak i współpracowników.
 

🔸 4. Obowiązki pracodawcy

Pracodawca jest zobowiązany do:

• przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji (art. 94³ § 1 KP),
• wprowadzenia polityki antymobbingowej i antydyskryminacyjnej,
• rozpatrywania skarg pracowników,
• zapewnienia anonimowych kanałów zgłoszeń (np. skrzynka zaufania, e-mail),
• przechowywania dokumentacji zgłoszeń,
• prowadzenia szkoleń i informowania o przysługujących prawach.

🔸 5. Prawo pracownika

Pracownik ma prawo do:

• równego traktowania i ochrony godności,
• zgłoszenia mobbingu lub dyskryminacji bez ryzyka odwetu,
• odszkodowania (art. 18³d i art. 94³ § 4 KP) – w przypadku naruszenia zasady równego traktowania lub mobbingu,
• rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy (art. 55 § 1¹ KP),
• ochrony tożsamości (jeśli złożył skargę wewnętrzną lub do PIP).

📌 Ciężar dowodu dyskryminacji lub mobbingu spoczywa częściowo na pracodawcy – musi wykazać, że jego działania były uzasadnione i nie miały charakteru dyskryminacyjnego.
 

🔸 6. Konsekwencje dla pracodawcy

Mobbing potwierdzony przez sąd - Odszkodowanie, nawet 3–12 pensji + reputacja
Brak procedur antymobbingowych - Kara PIP, odpowiedzialność cywilna
Dyskryminacja przy wypowiedzeniu - Przywrócenie do pracy, odszkodowanie
Ignorowanie skarg wewnętrznych - Ryzyko pozwu sądowego

🔸 7. Przykładowe działania prewencyjne

• Wprowadzenie regulaminu antymobbingowego,
• Szkolenia BHP z elementami psychologii relacji w pracy,
• Regularne anonimowe ankiety satysfakcji,
• Polityka „zero tolerancji” dla agresji słownej i szykan,
• Jasny kanał zgłaszania problemów (mail, bezpośredni kontakt z HR).

📚 Podstawa prawna

• Kodeks pracy: art. 11³–11⁵, 18³a–18³e, 94³
• Konstytucja RP – art. 30, 32, 33
• Karta Praw Podstawowych UE, art. 21 i 23
• Orzecznictwo SN: m.in. wyrok z 10.10.2012 r., II PK 60/12 – definicja mobbingu