🔹 Wprowadzenie

 Zgodne rozliczanie czasu pracy jest kluczowe nie tylko dla wypłaty wynagrodzeń, ale również dla przestrzegania norm dobowych i tygodniowych. Prawidłowe określenie, co wlicza się do czasu pracy, a co nie, ma szczególne znaczenie w przypadku:
– przerw w pracy,
– dyżurów pracowniczych,
– delegacji i podróży służbowych.
 
Poniżej znajdziesz szczegółowe omówienie każdego z tych zagadnień.
 

🔸 1. Przerwy w pracy

✅ a) Przerwa 15-minutowa (art. 134 KP)

• Pracownikowi zatrudnionemu co najmniej na 6 godzin dziennie przysługuje 15 minut przerwy,
• Jest wliczana do czasu pracy,
• Nazywana potocznie „przerwą śniadaniową”.

⚠️ b) Przerwa 5–60 minut (art. 141 KP)

• Pracodawca może wprowadzić dodatkową przerwę (np. na lunch),
• Nie jest wliczana do czasu pracy (chyba że postanowiono inaczej w regulaminie),
• Może być niepłatna.

🍼 c) Przerwa na karmienie (art. 187 KP)

• Przysługuje matce karmiącej – 2 × 30 minut (lub 1 godzina przy pracy powyżej 6h),
• Wliczana do czasu pracy,
• Przysługuje także w przypadku pracy zdalnej.

🔸 2. Dyżur pracowniczy (art. 151⁵ KP)

🔄 Definicja:

 
Dyżur to czas, w którym pracownik jest poza normalnym czasem pracy, ale pozostaje w gotowości do świadczenia pracy, np. dyżur domowy, weekendowy, z telefonem. 

✅ Wliczane do czasu pracy:

• Tylko czas faktycznego wykonywania pracy w trakcie dyżuru.

❌ Nie wlicza się:

• Samo pozostawanie w gotowości (np. w domu z telefonem), o ile praca nie była wykonywana.

💰 Rekompensata:

• Czas dyżuru (niewliczany) rekompensowany czasem wolnym lub wynagrodzeniem.

📌 Wyjątek: Dyżur pełniony w miejscu pracy lub w przypadku, gdy pracownik nie ma swobody dysponowania czasem, może być uznany za czas pracy w całości (orzecznictwo SN i TSUE).
 

🔸 3. Podróż służbowa (delegacja)

🚗 Czy podróż służbowa to czas pracy?

✅ Wlicza się do czasu pracy, gdy:

• odbywa się w godzinach pracy,
• obejmuje prowadzenie samochodu służbowego jako obowiązek zawodowy (np. kierowca),
• obejmuje udział w spotkaniach, szkoleniach, konferencjach.

❌ Nie wlicza się, gdy:

• odbywa się poza godzinami pracy (np. przejazd pociągiem po pracy),
• nie wiąże się z wykonywaniem obowiązków, a jedynie z przemieszczaniem się.

📌 Jednak czas podróży poza godzinami pracy nie jest czasem pracy, ale może być podstawą do wypłaty diety i zwrotu kosztów (hotel, dojazd, parking itd.).
 

🔸 4. Dodatkowe sytuacje

🧾 a) Szkolenia

• Jeśli organizowane przez pracodawcę i obowiązkowe – zawsze wliczają się do czasu pracy,
• Jeśli dobrowolne – zależy od celu i miejsca szkolenia.

🕐 b) Oczekiwanie na rozpoczęcie pracy (np. brak dostępu do systemów, awaria)

• Wliczane do czasu pracy – pracownik jest w gotowości (wyrok SN I PRN 63/78).

🔸 5. Ewidencja i dokumentacja

Pracodawca ma obowiązek:

• prowadzić ewidencję czasu pracy, w tym czasu pracy faktycznej i dyżurów,
• wskazać, które przerwy są wliczane (w regulaminie lub umowie),
• dokumentować podróże służbowe – polecenie wyjazdu, raport, rozliczenie kosztów.

📚 Podstawa prawna

• Kodeks pracy, art. 129–151, art. 134–137, art. 141, art. 151⁵
• Rozporządzenie MPiPS z 28 maja 1996 r. w sprawie ewidencji czasu pracy
• Ustawa o czasie pracy kierowców (jeśli dotyczy)
• Orzecznictwo SN, m.in. I PK 157/11 – dyżur w domu