🔹 Wprowadzenie

 Relacja pracodawca–pracownik jest regulowana przepisami prawa pracy, a Kodeks pracy precyzyjnie określa obowiązki pracodawcy wobec pracowników. Obejmują one zarówno zobowiązania formalne (dokumentacja, zgłoszenia do ZUS), jak i dotyczące bezpieczeństwa, równego traktowania oraz organizacji pracy.
 

🔸 1. Ogólny obowiązek – poszanowanie praw pracownika

Zgodnie z art. 94 Kodeksu pracy, pracodawca ma obowiązek:

„szanować godność i inne dobra osobiste pracownika”, dbać o prawidłową organizację pracy, terminowo wypłacać wynagrodzenie oraz zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

🔸 2. Kluczowe obowiązki pracodawcy – zestawienie 

✅ 1. Zawarcie i prawidłowe prowadzenie stosunku pracy

• zawarcie umowy o pracę na piśmie,
• przekazanie informacji o warunkach zatrudnienia (np. wymiar etatu, miejsce pracy, wynagrodzenie),
• zgłoszenie pracownika do ZUS najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy.

✅ 2. Prowadzenie dokumentacji pracowniczej

• akta osobowe (części A–D),
• ewidencja czasu pracy, urlopów, nadgodzin, dyżurów,
• przechowywanie dokumentacji przez 10 lat od zakończenia stosunku pracy.

✅ 3. Terminowe wypłacanie wynagrodzenia

• nie rzadziej niż raz w miesiącu,
• do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu przepracowanym (chyba że umowa stanowi inaczej),
• pełna lista składników wynagrodzenia (pensja zasadnicza, premie, dodatki, nadgodziny).

✅ 4. Zapewnienie BHP i wstępnych szkoleń

• organizacja wstępnych i okresowych szkoleń BHP,
• skierowanie na badania wstępne, kontrolne i okresowe (na koszt pracodawcy),
• udostępnienie środków ochrony indywidualnej (np. odzież robocza, rękawice, kaski).

✅ 5. Zapewnienie równego traktowania i zakaz dyskryminacji

• obowiązek równego traktowania bez względu na płeć, wiek, pochodzenie, poglądy, orientację,
• zakaz mobbingu, molestowania, dyskryminacji pośredniej i bezpośredniej (art. 18³ KP),
• obowiązek przeciwdziałania mobbingowi.

✅ 6. Organizacja pracy i respektowanie norm czasu pracy

• układanie harmonogramów, planowanie urlopów,
• prowadzenie ewidencji czasu pracy,
• przestrzeganie norm dobowych i tygodniowych (art. 129–151 KP).

✅ 7. Obowiązek wydania świadectwa pracy

• najpóźniej w dniu zakończenia stosunku pracy,
• niezależnie od trybu zakończenia umowy.

✅ 8. Zgłaszanie do urzędów i instytucji

• ZUS – zgłoszenie ZUA/ZZA, rozliczanie składek,
• US – zgłoszenia i raporty PIT (PIT-11, PIT-4R),
• PFRON – jeśli zatrudnienie przekracza określony próg.

🔸 3. Dodatkowe obowiązki – gdy wystąpią szczególne okoliczności

• Udzielanie urlopów - Wypoczynkowy, okolicznościowy, rodzicielski
• Zapewnienie ochrony kobiet w ciąży - Zakaz zwolnienia, przeniesienie do innej pracy
• Zgłoszenie wypadku przy pracy - Sporządzenie protokołu powypadkowego
• Informowanie związków zawodowych - W razie zamiaru zwolnienia chronionego działacza

🔸 4. Konsekwencje naruszenia obowiązków

•  Brak umowy lub spóźnione zgłoszenie do ZUS - Kara grzywny (od 1 000 do 30 000 zł)
• Niewypłacanie wynagrodzenia - Roszczenia, PIP, pozew, odsetki ustawowe
• Brak BHP lub mobbing - Kary, odszkodowania, nawet odpowiedzialność karna
• Dyskryminacja - Roszczenie o odszkodowanie

📚 Podstawa prawna 

• Kodeks pracy, art. 94, 100, 207, 129 i kolejne
• Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
• Ustawa o PIP – zakres kontroli
• Orzecznictwo SN – m.in. wyrok z 21.11.2017 r., I PK 285/16

✏️ Podsumowanie

• Terminowe wynagrodzenie - Bezwzględny (art. 94 pkt 5 KP)
• BHP i szkolenia - Obowiązkowe niezależnie od stanowiska
• Równe traktowanie - Obowiązek ustawowy
• Ewidencja czasu pracy i urlopów - Obowiązek dokumentacyjny
• Przeciwdziałanie mobbingowi - Prewencyjny i odpowiedzialność cywilna
• Wydanie świadectwa pracy - Obowiązek formalny