🔹 Wprowadzenie
Zatrudnienie pracownika wiąże się z obowiązkiem zapewnienia mu bezpiecznych warunków pracy. Przed dopuszczeniem do pracy pracodawca musi spełnić dwa podstawowe wymogi: skierować pracownika na badania wstępne oraz zapewnić szkolenie wstępne BHP. To obowiązki wynikające bezpośrednio z Kodeksu pracy.
🔸 1. Badania wstępne
✅ Podstawa prawna:
- Art. 229 § 1–4 Kodeksu pracy
🧾 Kogo dotyczą?
Badania wstępne są obowiązkowe dla:
- nowo zatrudnianych pracowników (pierwsza umowa),
- pracowników przenoszonych na inne stanowisko, jeśli nowe stanowisko niesie za sobą inne czynniki szkodliwe lub uciążliwe,
- osób zatrudnianych na podstawie umowy cywilnoprawnej, jeśli praca wykonywana jest w warunkach szkodliwych (na podstawie odrębnych przepisów BHP i ZUS).
❌ Zwolnienie z badań wstępnych (od 2019 r.):
Badania nie są wymagane, jeśli:
- pracownik był zatrudniony u tego samego pracodawcy w ciągu ostatnich 30 dni,
- posiada aktualne orzeczenie lekarskie z tej samej grupy stanowisk i warunki pracy się nie zmieniły.
📄 Dokumenty:
- Skierowanie na badania – wystawiane przez pracodawcę,
- Orzeczenie lekarskie – wydawane przez lekarza medycyny pracy.
🚫 Brak badań = brak dopuszczenia do pracy:
Pracownik nie może być dopuszczony do pracy bez ważnych badań. Naruszenie przepisów grozi grzywną od 1 000 zł do 30 000 zł (art. 283 KP).
🔸 2. Szkolenie BHP
✅ Podstawa prawna:
- Art. 237³ Kodeksu pracy
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP
🧑🏫 Rodzaje szkoleń:
- Szkolenie wstępne (instruktaż ogólny i stanowiskowy):
- Obowiązkowe przed dopuszczeniem do pracy.
- Dotyczy wszystkich pracowników, w tym praktykantów i stażystów.
- Składa się z dwóch części:
- Ogólnej – zasady BHP w zakładzie pracy,
- Stanowiskowej – zasady na konkretnym stanowisku pracy.
- Szkolenie okresowe:
- Odbywa się w określonych odstępach czasu (np. co 1, 3, 5 lub 6 lat – w zależności od stanowiska).
- Dotyczy osób zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych, inżynieryjnych, administracyjnych i robotniczych.
📄 Dokumentacja:
- Potwierdzenie odbycia szkolenia w aktach osobowych (część B).
- Osoba szkoląca musi posiadać uprawnienia do prowadzenia szkoleń BHP.
🛡️ Sankcje za niedopełnienie obowiązków
- Grzywna do 30 000 zł (art. 283 §1 KP)
- Możliwość odszkodowania w razie wypadku przy pracy, jeśli pracownik nie został przeszkolony lub zbadany
- Odpowiedzialność karna lub cywilna w razie ciężkiego naruszenia przepisów BHP
📚 Podstawa prawna
- Kodeks pracy, art. 229 i art. 237³
- Rozporządzenie w sprawie BHP (Dz.U. 2004 nr 180 poz. 1860)
- Rozporządzenie w sprawie badań lekarskich (Dz.U. 2016 poz. 2067)