🔹 Wprowadzenie

 Zakaz konkurencji to ograniczenie, zgodnie z którym pracownik nie może podejmować działalności konkurencyjnej wobec swojego pracodawcy – ani w czasie zatrudnienia, ani po jego zakończeniu (jeśli tak przewidziano). Aby był skuteczny, musi być zawarty na piśmie i spełniać konkretne warunki.
 

🔸 1. Podstawa prawna

• Kodeks pracy – art. 101¹–101⁴
• Kodeks cywilny – w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej
• Orzecznictwo SN – m.in. II PK 123/19 (dot. proporcjonalności i ekwiwalentu)

🔸 2. Kiedy można wprowadzić zakaz konkurencji 

✅ a) W czasie trwania umowy o pracę

 Zakaz konkurencji może dotyczyć:

• prowadzenia działalności konkurencyjnej (firma, działalność JDG),
• pracy dla innego podmiotu konkurencyjnego (umowa o pracę, zlecenie, kontrakt).

📌 Przykład: Pracownik zatrudniony jako specjalista ds. sprzedaży w firmie X nie może dorabiać u bezpośredniego konkurenta Y ani założyć podobnej działalności. 

✅ b) Po ustaniu zatrudnienia

Zakaz konkurencji po zakończeniu stosunku pracy dotyczy tylko pracowników mających dostęp do informacji poufnych, a jego ważność wymaga:

• pisemnej umowy,
• oznaczenia okresu obowiązywania zakazu,
• wypłaty odszkodowania (minimum 25% ostatniego wynagrodzenia miesięcznego × liczba miesięcy zakazu).

📌 Przykład: Pracodawca może zobowiązać byłego menedżera IT do powstrzymania się od pracy u konkurencji przez 6 miesięcy, wypłacając mu comiesięczne odszkodowanie.
 

🔸 3. Jak wprowadzić zakaz konkurencji?

✅ a) W czasie trwania umowy

• Forma: pisemna umowa, najczęściej jako osobny dokument lub załącznik do umowy o pracę.
• Nie trzeba wypłacać odszkodowania, ale naruszenie zakazu może skutkować dyscyplinarką lub roszczeniem odszkodowawczym.

✅ b) Po zakończeniu zatrudnienia

• Wymaga wyraźnej zgody stron na piśmie,
• Obowiązkowe odszkodowanie pieniężne – nawet jeśli pracownik nie ponosi szkody,
• Można wypłacać jednorazowo lub miesięcznie (praktyka zalecana).

🔸 4. Co powinna zawierać umowa o zakazie konkurencji?

Dane pracodawcy i pracownika - ✅ Tak 
Zakres zakazu - ✅ Tak  (Jasno wskazane, czego dotyczy konkurencja)
Czas trwania - ✅ Tak (Po ustaniu pracy – obowiązkowo)
Wysokość odszkodowania - ✅ Tak (Min. 25% wynagrodzenia (art. 101² § 3 KP))
Sposób wypłaty (miesięcznie/jednorazowo) - ✅ Tak (Ustalenie formy zabezpiecza obie strony)
Kary umowne (opcjonalnie) - ⚠️ Zalecane  (Warto określić w razie złamania zakazu)

🔸 5. Kiedy zakaz konkurencji traci ważność? 

• Po upływie ustalonego okresu obowiązywania,
• Jeśli pracodawca nie wypłaci odszkodowania (po stronie pracownika – umowa przestaje obowiązywać),
• Jeśli przestaje istnieć realna konkurencja (np. likwidacja firmy),
• Za porozumieniem stron – można rozwiązać umowę wcześniej (na piśmie).

🔸 6. Naruszenie zakazu – konsekwencje

Odpowiedzialność odszkodowawcza - Obowiązek wypłaty odszkodowania terminowo
Kara dyscyplinarna (jeśli trwa zatrudnienie) - Utrata prawa do roszczenia (jeśli brak zapisu pisemnego)
Możliwość sądowego roszczenia - Możliwość wygaśnięcia umowy (art. 101² KP)

📚 Podstawa prawna 

• Kodeks pracy: art. 101¹–101⁴
• Wyrok SN z 11.09.2003 r. (I PK 403/02) – ważność odszkodowania
• Wyrok SN z 5.04.2012 r. (II PK 223/11) – forma umowy o zakazie konkurencji